İŞ GÖREMEZLİK ÖDEME ŞARTLARI


SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA SİGORTALILARA GEÇİCİ
İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ ÖDENMESİ
Murat ÖZDAMAR*
Erden ÇAKAR**
I-GİRİŞ
Fakirliği önlemekten daha fazla amaçlara sahip olan sosyal güvenlik,
bireylere bir güvenlik duygusu sağlamak, toplumu oluşturan tüm bireyleri
tehlikelere karşı korumak ve geleceklerini garanti altına almak fonksiyonunu da üstlenir (Alper ve Tatlıoğlu, 1994, 18). Bu bağlamda sosyal gü-
venlik, sosyal bir riskin varlığı nedeniyle çalışamayan veya çalışma gücünü
kısmen kaybettiği için gelir kaybına uğrayan bireyin asgari geçimini temin
edebilecek geliri sağlar. Bu şekilde gelir garantisinde olan bireyler muhtaçlık durumuna düşmez veya bu durumdan kısa bir süre içinde kurtulma
imkânına kavuşur (Arıcı, 1999, 26).

TIKLA SSK İŞ GÖREMEZLİK ÖDEMESİ SORGULA

Belirtmeliyiz ki, sosyal güvenlik sisteminin tek amacı, uğranılan gelir
kaybını ikame etmek değildir. Şöyle ki; sosyal güvenliğin, karşılaşılması
muhtemel tehlikeleri, meydana gelmeden önleme veya yaşanabilecek kazalara karşı önlemler geliştirme, hastalıklara karşı koruyucu tedbirler alma
gibi görevleri de vardır (Kuruca, 2001, 4.). Yine, sosyal güvenlik sistemi
sadece nakdi yardımlarla sınırlı değildir. Nakdi yardımların yanı sıra kapsamlı bir sağlık ve sosyal hizmet ağını da kapsar (Alper ve Tatlıoğlu, 1994,
19-20). Dolayısıyla sosyal güvenlik, işsiz kalanlara iş buluncaya kadar ge-
çimlerini temin edecek yardımı yapmasının yanı sıra, iş kazası, yaşlılık
ve malullük nedeniyle muhtaç duruma düşenlere de gelir garantisi sağlar
(Göktaş, Çakar ve Özdamar, 2011, 32).
Bu çalışmada, kısa dönemli sosyal bir riskin varlığı nedeniyle çalışamayan veya çalışma gücünü kısmen kaybettiği için gelir kaybına uğrayan
sigortalının risklere bağlı olarak gelirinde meydana gelen azalmayı telefi
etme işlevini üstlenen nakdi sosyal sigorta ödemelerinden geçici iş göre-
* İstanbul Sosyal Güvenlik İl MüdürYardımcısı-SGK Denetmeni- Doktora Öğrencisi
** Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü-SGK Denetmeni- Doktora Öğrencisi284 TEMMUZ - AĞUSTOS 2012
MALİ
ÇÖZÜM
mezlik ödeneği hakkında bilgi verilecektir. Bu anlamda makale içerisinde
geçici iş göremezlik ödeneği ve geçici iş göremezliğin tanımı üzerinde durularak, geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için düzenlemesi gereken
istirahat raporları, geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması ve ödenmesi ile sigortalıdan kaynaklanan nedenlerle tedavi süresinin uzaması, iş
göremezliğin artması konuları üzerinde durulacaktır.
II- GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ VE GEÇİCİ İŞ
GÖREMEZLİĞİN TANIMI
Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hallerinde Sosyal Güvenlik Kurumu’nca yetkilendirilen hekim veya
sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir (Şakar, 2009, 224). Çalışılamayan bu süreler için sigortalılara yapılan nakdi para yardımına ise geçici iş göremezlik ödeneği adı verilir
(Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 2010, m. 38). Geçici iş göremezlik
ödeneği ödenmesindeki gaye iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık
hallerinde sigortalının çalışarak elde ettiği gelirden mahrum kalması nedeniyle hayatını devam ettirmesi için asgari bir gelir elde etmesini sağlayarak
gelir kaybının telefi edilmesidir (Bilgili, 2008, 500).
A. SİGORTALILARA VERİLECEK İSTİRAHAT RAPORLARI
Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabilmek için Sosyal Güvenlik
Kurumu’nca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şarttır (Güzel, Okur ve Caniklioğlu, 2009, 395). Sosyal Güvenlik Kurumunca yetki verilmeyen hekim veya sağlık kuruluşlarından alınan raporların geçerli olabilmesi için on güne kadar olan raporların
Kurumca yetkilendirilen hekim tarafından on günden fazla süreli raporların ise sağlık kurulunca onaylanması gerekmektedir. Belirtilmelidir ki,
tedavinin aciliyetinin Kurum tarafından belirlenen sağlık tesisince kabul
edilmesi halinde istirahat raporlarının ayrıca tasdikine gerek yoktur (SSİY,
m.39/1). Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri çerçevesinde sözleşme yapılan ülke sigorta kurumu mevzuatına göre düzenlenmiş ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin formülerlerle
Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmiş ayaktan veya yatarak tedavilerde
verilen istirahat raporları aynen kabul edilir.TEMMUZ - AĞUSTOS 2012 285
MALİ
ÇÖZÜM
Hizmet akdine tabi çalışan ve işverenleri tarafından yurtdışında görevlendirilen sigortalılar ile Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleş-
mesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen sigortalılara, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki tedavileri sonucu verilen istirahat
raporlarının ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunun ülkemiz dış temsilciliklerince onanması halinde, Kurumca yetkilendirilen hekim ve sağlık
kurullarının ayrıca onayı aranmaz (SSİY, m.39/3).
Sigortalıların yukarıda belirtilen haller dışında yurtdışında bulundukları sırada gördükleri tedavi sonucunda aldıkları raporların geçerli sayılması için on güne kadar olan raporların Kurumca yetkilendirilen hekim
tarafından, on günden fazla süreli raporların ise sağlık kurulu tarafından
onaylanması gerekmektedir (SSİY, m.39/4).
Sözleşmeli sağlık kuruluşlarından alınan buu raporlar günümüzde kağıt
ortamında değil e-rapor biçiminde düzenlendiğinden sözleşmesiz sağlık
kuruluşlarından alınacak kağıt ortamındaki raporun e-rapor biçimine dö-
nüştürülmesi için SGK’ya başvurarak sevk alınması gerektiğini de özellikle belirtmemizde fayda var.
Tek hekim, ayaktan tedavilerde tedavi altına aldığı sigortalıya bir defada en çok 10 gün istirahat raporu verebilir ve kesintisiz bunu bir defa tekrarlayabilir. Tek hekimden iki defa istirahat raporu almış olan sigortalının
tedavisine devam edilmesi gerektiği takdirde, sigortalının sağlık kurulu raporu alması gerekmektedir. Bu maksatla sigortalı Kurumca yetkilendirilen
sağlık kuruluna sevk edilir. Bakanlıkça yetki tanınan işyeri hekimleri ise
sigortalılara bir kerede en fazla 2 günlük istirahat raporu verebilir. Yine,
sigortalılara bir takvim yılı içinde tek hekim tarafından ayaktan tedavilerde
verilecek istirahat sürelerinin toplamı 40 günü geçemez. Bu süreyi aşan
istirahat raporlarının sağlık kurulunca verilmesi gerekmektedir (SSİY, m.
39/2 ve 5).
Sigortalılara tek hekim tarafından istirahat raporu verilmesi durumlarında, sigortalının çalışmaya başlayabileceği tarih, sigortalının istirahatli
kılındığını gösteren belgede hekim tarafından; istirahat, sağlık kurulu tarafından verilmişse çalışabileceği tarihin sağlık kurulu raporunda belirtilmesi, istirahat verilmemesi durumlarında da çalışabilir belgesinin düzenlen-286 TEMMUZ - AĞUSTOS 2012
MALİ
ÇÖZÜM
mesi gerekir. Verilecek istirahatlerde örneği Kurumca belirlenen belgenin
doldurulması ve elektronik ortamda düzenlenmesi gerekmektedir. Yine
istirahat raporlarında sigortalının çalışıp çalışamayacağı veya kontrol muayenesinin yapılıp yapılmayacağı hususu belirtilmelidir.
Kontrollü istirahat verilmesi halinde, geçici iş göremezlik belgesi üç
nüsha olarak düzenlenecek, asıl düzenlenen nüsha sağlık tesislerince Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilecek, ikinci ve üçüncü nüsha ise
kontrol muayenesine gelirken getirilmesi için sigortalılara verilecektir.
Sigortalılar kontrol için geldiklerinde istirahatlerinin uzatılması gerekiyor ise, belgenin ikinci nüshası sağlık tesislerince Sosyal Güvenlik İl Mü-
dürlüğüne gönderilecek, üçüncü nüshası sigortalılara verilecektir (Sosyal
Güvenlik Kurumu, 2011/50 sayılı genelge). Raporun günümüzde e-rapor
biçiminde ve elektronik ortamda düzenlenmesi nedeniyle sigortalıya rapor
sureti verilmemektedir.
Sağlık hizmet sunucuları tarafından SGK’ya elektronik ortamda gönderilen istirahat raporları işverenler tarafından da görüntülenebildiğinden
sigortalının istirahatli olduğu sürelerde işyerinde çalışmadığına dair bildirimin SGK’ya gönderilmesi için yapılan tebligat yerine geçmez. Ancak
SGK, ilerleyen safhalarda raporu e-sigorta yoluyla sisteme girmemiş olan
işverenlere e-posta yoluyla tebligat yapacaktır. Bu nedenle işverenlerin
elektronik ortamda görüntüleyebildikleri geçici iş göremezlik belgelerine göre, istirahatin başlangıç ve bitim tarihini göz önünde bulundurularak, “sigortalının istirahatli olduğu sürede çalışmadığına ilişkin belgeyi”
e-posta tebligatını beklemeksizin düzenlemesi ve e-sigorta sistemi üzerinden Kuruma bildirmesi yerinde olacaktır.
B- SİGORTALILARA GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ
ÖDENMESİ
Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabilmenin ön koşulu Sosyal
Güvenlik Kurumu’nca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olmasıdır. Bu koşulu yerine getiren sigortalılardan iş
kazası ve meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayanlara her gün
için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir (Şakar, 2009, 225).TEMMUZ - AĞUSTOS 2012 287
MALİ
ÇÖZÜM
5510 sayılı Kanunun 4/I-a bendi (hizmet akdine tabi çalışanlar ) kapsamındaki sigortalılar ile 5. madde kapsamında kısmen sigortalı sayılanlardan, hastalık sigortasına tabi olanlara hastalıkları nedeniyle iş göremezliğe
düşmeleri halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde
en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması koşuluyla geçici
iş göremezliğin başladığı üçüncü günden başlanarak her gün için geçici iş
göremezlik ödeneği ödenir (Güzel, Okur ve Caniklioğlu, 2009, 395).
Sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en
az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan
önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave edilerek çalışmayan
her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Sigortalı kadının, erken
doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak
süreler ile isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar
çalışılması halinde, sigortalının bu sürede çalışmamış olması şartı ile sigortalının isteği ve hekim raporu ile doğum öncesinde kullanılmayan sürenin
beş haftaya, çoğul gebelik halinde yedi haftaya kadar olan kısmı ile erken
doğum yapması nedeniyle doğumdan önce kullanamadığı süreler doğum
sonrasına ilave edilir ve bu günler için de geçici iş göremezlik ödeneği
ödenir (Güzel, Okur ve Caniklioğlu, 2009, 406-407).
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde,
ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisi tutarındadır. Bir sigortalıda iş
kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse
geçici iş göremezlik ödeneklerinden en yükseği verilir. Sigortalının, geçici
iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu devam ederken herhangi bir nedenle işten ayrılması durumunda istirahat süresince geçici iş
göremezlik ödeneği ödenmeye devam edilir.
Geçici iş göremezlik ödenekleri sigortalılara daha önce PTT üzerinden
ödenmekte iken yapılan son düzenlemelerle T.C. Ziraat Bankası üzerinden
ödenmektedir. Sigortalılar T.C. kimlik numarasının yer aldığı bir kimlik
belgesiyle her hangi bir T.C. Ziraat Bankası şubesine giderek geçici iş gö-
remezlik ödeneğini alabilir. 288 TEMMUZ - AĞUSTOS 2012
C- GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİNE ESAS TUTULACAK
GÜNLÜK KAZANCIN HESAPLANMASI
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek geçici
iş göremezlik ödeneklerinin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının veya doğumun olduğu tarihten, meslek
hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki
on iki aydaki son üç ay içinde Kanunun 80. maddesine göre hesaplanacak
prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayı-
sına bölünmesi suretiyle hesaplanır.
Kanunun 80. maddesine göre prime esas kazançların hesabında; hak
edilen ücretlerin, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan, o
ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel
sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, idare
veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır. Diğer bir anlatımla bu şekilde hesaplanacak
prime esas kazançlar toplamının prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle geçici iş göremezlik veya sürekli iş göremezliklere esas alınacak
günlük kazanç hesaplanır.
Oniki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalış-
maya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına
esas günlük kazanç; sigortalının çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezli-
ğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç
toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunur. Sigortalının
çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal
işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas alınarak günlük
kazanç belirlenir.
5510 sayılı Kanunun 4/I-a kapsamında sigortalı sayılanların ödenek
veya gelire esas günlük kazançlarının hesabında:
a) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise
ödenek ve gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alı-
nan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
MALİ
ÇÖZÜMTEMMUZ - AĞUSTOS 2012 289
MALİ
ÇÖZÜM
b) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret,
ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin
hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.
Meslek hastalığı, sigortalının, sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı
bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak hesaplanır (SSİY, m.40).
Konuyu örneklendirmek gerekirse; 01.01.2011 tarihinde ABC Ltd. Şti.
unvanlı işyerinde çalışmaya başlayan Ahmet Bey 08.07.2012 tarihinde bir
iş kazası geçirmiş ve iş kazasına bağlı olarak 08.07.2012 ila 31.07.2012
tarihleri arasında istirahatli kalarak 01.08.2012 tarihi itibariyle çalışabilir
raporu almıştır. Yine Ahmet Bey istirahatli kaldığı 24 günlük sürenin 10
gününü hastanede yatarak, 14 gününü ise evinde dinlenerek geçirmiştir.
Ahmet Bey’e kaza olayının meydana geldiği 08.07.2012 tarihinden önceki
son üç ayda yapılan ödemeler şu şekildedir; 2012/6. ay 30 gün çalışma kar-
şılığı 900,00 TL ücret, 600,00 TL prim, 2012/5. ay 30 gün çalışma karşılığı
900,00 TL ücret, 550, 00 TL prim ve 2012/4. ay 30 gün çalışma karşılığı
900,00 TL ücret, 650,00 TL prim. Bu durumda Ahmet Bey’in geçici iş
göremezlik ödeneğine esas günlük kazancı kaç lira olarak hesaplanacak ve
Ahmet Bey’e kaç TL geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir?
Ahmet Bey kazadan önceki 3 ay içinde toplam 90 gün çalışmıştır. Primler hesaba katılmadığında Ahmet Bey 90 gün çalışması karşılığı 2.700,00
TL ücrete hak kazanmıştır. 2.700,00 TL toplam çalışma gün sayısı olan
90’a bölündüğünde günlük kazancı 30 TL olarak hesaplanacaktır. Ahmet
Bey’in son üç ay içinde hak kazandığı ücret ve prim tutarı ise 4.500,00
TL olarak hesaplanacaktır. 4.500,00 TL toplam çalışma gün sayısı olan
90’a bölündüğünde ise bu sefer Ahmet Bey’in günlük kazancı 50,00 TL
olarak hesaplanacaktır. Kural gereği günlük kazancın hesabında prim ve
ikramiye şeklindeki ödemelerin varlığı halinde % 50 oranında bir artırıma
gidilebilmektedir. Bu anlamda prim dışı günlük kazanç 30,00 TL olduğundan sigortalıya en fazla 45,00 TL üzerinden geçici iş göremezlik ödeneği
ödenebilecektir. Dolayısıyla Ahmet Bey için ücret ve prim ödemeleri dahil
edilerek bulunan 50,00 TL üzerinden değil 45,00 TL üzerinden geçici iş
göremezlik ödeneği ödenecektir. 290 TEMMUZ - AĞUSTOS 2012
MALİ
ÇÖZÜM
İş kazası durumunda sigortalılara istirahatli kaldıkları her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi gerektiği, geçici iş göremezlik ödeneğinin yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı tutarında, ayakta tedavilerde
2/3 oranında ödeneceği göz önünde bulundurulduğunda; Ahmet Bey istirahatli olduğu 24 gün için geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazanacak, bu 24 günün 10 günü için günlük kazancı olan 45,00 TL’nin yarısı
tutarında, 14 gün için ise 2/3’ü tutarında geçici iş göremezlik ödeneğine
hak kazanacaktır. Bu durumda Ahmet Bey’in 24 günlük istirahati için alabileceği geçici iş göremezlik ödeneği (10x45/2=225,00) + (14x45x2/3 = 420,00)
645,00 TL olarak hesaplanacaktır.
D– SİGORTALIDAN KAYNAKLANAN NEDENLERLE TEDAVİ
SÜRESİNİN UZAMASI, İŞ GÖREMEZLİĞİN ARTMASI
Sigortalının iş kazasına veya meslek hastalığına uğraması, hastalanması, tedavi süresinin uzaması veya iş göremezliğinin artması hallerinde
geçici iş göremezlik ödeneği belirli şartlara bağlı olarak eksiltilerek ödenmektedir.
Ceza sorumluluğu olmayanlar ile kabul edilebilir mazereti olanlar hariç
olmak üzere, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık nedeniyle tedavisini yapan hekim tarafından bildirilen tedbirlere ve yapılan
tavsiyelere uymaması nedeniyle, normal tedavi süresi uzamış, sürekli iş
göremezlik derecesi artmış veya malul kalmış yahut maluliyet oranı artmış
ise, bu hususların hekim raporu ile tespit ve belgelendirilmesi halinde sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik
geliri, uzayan tedavi süresi veya artan iş göremezlik oranı esas alınarak
dörtte birine kadarı Sosyal Güvenlik Kurumu’nca eksiltilerek ödenir (5510
sayılı Yasa, m.22/I-a, SSİY, m.44/1-a).
Ceza sorumluluğu olmayanlar hariç, ağır kusuru yüzünden iş kazasına
uğrayan, meslek hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalının, mahkeme
kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı, hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği tutanaklar
veya belgelerde belirlenen kusur derecesinin üçte biri oranında Kurumca
eksiltilerek ödenir. Ancak kusur derecesinin bilgi ve belgelerde yer alma-TEMMUZ - AĞUSTOS 2012 291
MALİ
ması halinde yüzde beş oranında Sosyal Güvenlik Kurumunca eksiltilir
(5510, m.22/I-b, SSİY, m.44/1-b).
Yukarıda belirtilen hükmün uygulanmasında; sigortalının, iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili kurallara uymaması, tehlikeli olduğu veya hastalığa sebep olacağı bilinen bir hareketi yapması, yetkili kimseler tarafından verilen
emirlere aykırı hareket etmesi, açıkça izne dayanmadığı gibi, hiçbir gereği
veya yararı bulunmayan bir işi bilerek yapması ve yapılması gerekli bir
hareketi savsaması, ağır kusuruna esas tutulur (SSİY, m.44/2).
Mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı,
hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği
tutanaklar veya belgelerde kasti bir hareketi yüzünden iş kazasına uğradığı
saptanan meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya Kurumun yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, geçici iş
göremezlik ödeneği yarı tutarda ödenir (5510, m.22/I-c, SSİY, m.44/1-c).
Tedavi gördüğü hekimden, tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalıştığı tespit edilen sigortalıya geçici iş
göremezlik ödeneği ödenmez, ödenmiş olanlar da yasal faizi ile birlikte
geri alınır. Bu nedenle uygulamada geçici iş göremezlik ödeneği ödenirken sigortalının istirahatli olduğu devrede çalışmadığına dair işvereninden
elektronik ortamda beyan ve taahhüt belgesi alınmaktadır (5510, m.22/I-d,
SSİY, m.44/1-d).
III-SONUÇ
Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hallerinde Sosyal Güvenlik Kurumu’nca yetkilendirilen hekim veya
sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir. Çalışılamayan bu süreler için sigortalılara yapılan nakdi para
yardımına ise geçici iş göremezlik ödeneği adı verilmektedir.
Buradan geçici iş göremezlik ödeneğinin 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanların tamamına ödendiği sonucuna varmak yanıltıcıdır.
Zira 5510 sayılı kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri
Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar hakkında uygulanmadığından bunların geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanma hakları bulunmamaktadır. Yine hastalığa bağlı istirahatler için öde-292 TEMMUZ - AĞUSTOS 2012
MALİ
ÇÖZÜM
nen geçici iş göremezlik ödeneğinden sadece 5510 sayılı Kanunun 4/I-a ve
5/b ve g. maddesi kapsamında sigortalı sayılanlar yararlanabilir.
Analık sigorta kolundan ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinden ise
5510 sayılı Kanunun 4/I-a ve 5/b ve g. maddesi kapsamında sigortalı sayılanların yanı sıra kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (1),
(2) ve (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılanlarda yararlanabilmektedir. Ancak kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (3)
numaralı alt bendinde sayılan şirket ortağı kadınların analık sigorta koluna bağlı olarak geçici iş göremezlik ödeneği almaları mümkün değildir.
Yine kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
sayılanlara iş kazası ve meslek hastalığı durumunda geçici iş göremezlik
ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş
olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenmektedir.
KAYNAKÇA
Arıcı, Kadir (1999) Sosyal Güvenlik. Ankara: TES-İş Sendikası Yayınları
Bilgili, Özkan (2008) Yeni Sosyal Güvenlik Uygulaması. İzmir: İzmir
SMMM Odası Yayınları
Göktaş, Murat, Çakar, Erden ve Özdamar, Murat (2011) Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Emeklilik ve Primsiz Rejim. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık
Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen (2009) Sosyal Gü-
venlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayınevi
ILO (1994) 21.Yüzyıla Doğru Sosyal Güvenlik./çev. Yusuf Alper, İsmail Tatlıoğlu. Bursa: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları
Kuruca, Mustafa (2001) Sosyal Güvenlik Sisteminin Sorunları, Açıkları ve Kamu Açıklarına Etkileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
İstanbul, İstanbul Üniversitesi
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (12.05.2010) Sosyal Sigorta İş-
lemleri Yönetmeliği Ankara: Resmi Gazete (27579 sayılı)
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (13.06.2011) 2011/50 sayılı genelge
Şakar, Müjdat (2009) Sosyal Sigortalar Uygulaması. ynlnmş. 9. bs.
İstanbul : Beta Yayınevi
T.C. Yasalar. (16.05.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200 sayılı)

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <img> <b> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.